Jac. Priem architect

door Frans Adriaanse

Woonhuis Bestseweg 3Architect Jac. Priem heeft een omvangrijk oeuvre nagelaten met name in de gemeente Oirschot. De tijd leek er rijp voor te zijn om 100 jaar na zijn geboorte zijn levenswerk in een boek samen te vatten. Enerzijds verdienen een aantal van zijn waardevolle werken bescherming en anderzijds omdat een aantal mooie projecten het eerloze lot treffen van verminking of sloop. Niet alleen het archief van Jac. maar ook het archief van zijn vader Jan is bewaard gebleven. Na maanden van sorteren en rubriceren kwam een dossier tevoorschijn van zo'n 1000 werken. Het hele archief van tekeningen, calques, bescheiden en foto's is uitvoerig bestudeerd en van de meest waardevolle projecten is dit boekwerk samengesteld. Enkele van de werken van Jac. zijn reeds Gemeentelijk Monument en meerdere van zijn werken komen voor in de Monumenten Inventaris van de Provincie Noord-Brabant van 1988.
Jac. Volgde van 1933 tot 1942 met onderbrekingen de opleiding voor architect aan de R.K. Leergangen te Tilburg. Daar maakte hij vele studieprojecten voornamelijk religieuze onderwerpen, zoals kerken, parochiegebouwen en kloosters. Zijn afstudeerproject was een Tehuis voor Ouden van Dagen met een kapel. Hiervoor produceerde hij vele en uitvoerige tekeningen. Daarnaast volgde Jac. De cursus van de "Bossche School", maar daar heeft hij weinig invloeden van over gehouden. Dit was een cursus over een kerkelijke architectuur in 's Hertogenbosch gebaseerd op maten en verhoudingen waarbij men hoopte dichter bij de universele beginselen van de architectuur te komen.
Vanaf zijn 17e ontwierp Jac. als architect student al woningen en boerderijen. Gaandeweg werden de ontwerpen en voorbereidende bezigheden voor de gebouwen door hem van zijn vader overgenomen. Jac. werkte verscheidende malen als medewerkend en uitvoerend architect samen met andere architecten uit de regio, o.a.

  1. Het Consultatiebureau aan de Gasthuisstraat i.s.m. architect C.G. Geenen Eindhoven;
  2. Woningbouw in de dr. Feijstraat i.s.m. architect E. Nijsten Vught
  3. Bejaardenhuis St. Joris i.s.m. architect C. G. Geenen Eindhoven
  4. Woningen in de Gildebuurt i.s.m. architect van den Berg Eindhoven.
Jac. heeft in zijn werkzame leven van 1932 tot 1990 zo'n 1000 projecten gerealiseerd. Vóór de oorlog ontwierp Jac. vooral woningen (30) en boerderijen (15). In de oorlog hield hij zich bezig met zijn studie en ontwierp meubels. Na de oorlog kwamen voornamelijk wederopbouwboerderijen (35), woningen (156), met name landarbeiderswoningen, verbouwingen kloosters en kleinere projecten aan bod. Jac. ontwierp voor de gemeenten Oost-, West- en Middelbeers, Oirschot, Nieuw Vossemeer en Aarle Rixtel woningwetwoningen (109). Omstreeks 1965 werden verschillende scholen in Oirschot en in de regio door hem ontworpen. Hij tekende voornamelijk onder invloed van het traditionalisme van de Delftse school; baksteen in ambachtelijke metsel¬verbanden, hoge steile daken, hoekschoorstenen, metselwerk- en natuurstenen accenten. Enkele van zijn werken hebben ook ‘moderne’ invloeden in de stijl van het ‘Nieuwe Bouwen’, zoals een lichtdrukbedrijf met woning te Eindhoven, een winkelpand met bovenwoning te Valkenswaard en verschillende kleuterscholen.
Na de oorlog werd Jac. aangesteld als rayonleider Rijksmonumentenzorg voor de gemeenten Oirschot, Boxtel, Best en Liempde. Jac. Priem is een regionaal architect gebleven.